Opinion nga veprimtari shquar Veton Binakaj

Pjesa e parë

Grevat e Minatoreve dhe studenteve me 20 shkurt 1989 ne Kosove

Një përkushtim dhe Bashkim i pa shembullt në Lëvizjen Kombëtare për Liri dhe të drejta tona në tokën tonë!

Ne Shkurt te vitit 1989 ne pervjetor te grevave te minatoreve te Trepçes dhe perkrahje a te tyre nga studentet ne Hallen Sportive ne qendren e studenteve ne Prishtine .Desha te kujtoj per ate ngjarje dhe ate qe e mbaj ne mend duke e ndare me publikun dhe miqet e fb dhe do te kisha deshire qe miqet e fb qe ishin aktiv ne qendren e studenteve gjate greves te plotesojn ate qe mbase eshte kohe e gjate dhe e kam harruar .

Ngjarjet e grevës së minatorëve të Kosovës në shkurt të vitit 1989 përbëjnë një prej kulmeve të rezistencës civile shqiptare në ish-Jugosllavi. Greva e urisë e punëtorëve të Minierave të Trepçës, e përkrahur fuqishëm nga studentët e Qendrës së Studentëve, u shndërrua në një manifestim të jashtëzakonshëm të unitetit dhe vendosmërisë kombëtare. Përkrahja vinte nga të gjitha anët: studentë, minatorë, qytetarë nga e gjithë Kosova dhe bashkatdhetarë nga diaspora — një solidaritet i rrallë që sfidonte kohën dhe rrethanat.

Unë kam qenë ndër studentët aktivë në grevën e urisë në mbështetje të kërkesave të drejta të minatorëve. Në qendrën sportive, ku studentët qëndronin ditë e natë, mikrofonin e mbante shpesh Fadil Kryeziu. Me ton të qetë, të matur e të vendosur, ai i drejtohej turmës së studentëve, duke i inkurajuar të qëndronin të pathyeshëm përballë presioneve të asaj periudhe të rëndë.

Në një nga konsultimet tona, unë, Fadil Kryeziu dhe Bajram Kadriu, Fadili paraqiti një propozim që reflektonte mençuri dhe aftësi të jashtëzakonshme për të parë përtej vetes. Ai tha:
“Duhet të jemi të kujdesshëm dhe të mos rrezikohemi të gjithë. Unë jam tashmë i ekspozuar para organeve të UDB-së. Nëse arrestohem vetëm unë, humbja është më e vogël sesa po të na arrestonin të gjithëve, duke qenë se jam ai që po mbaj mikrofonin.”Mirëpo më vonë mikrofonin herë pas here e kishte edhe studentja e arkitekturës Shqipe Bytyqi .

Ky ishte një akt i pastër vetësakrifice — një vendim i ndërgjegjshëm për të mbrojtur shokët dhe për të ruajtur forcën e lëvizjes studentore e kombëtare, në një kohë kur çdo hap mund të kishte pasoja të rënda.

Fadili ishte ndër pjesëtarët kryesorë të delegacionit studentor që vizitoi minatorët në Trepçë, përfshirë edhe zbritjen në zgafelle, aty ku minatorët rezistonin nën kushte të rënda e të pasigurta. Ndërkohë, unë, Bajram Kadriu dhe studentë të tjerë vizituam minatorët në spitalin e improvizuar në Stari Tërg.

Grupi i studentëve që vizitoi zgafellën u prit me përzemërsi nga Aziz Abrashi, i cili i mirëpriti dhe i shoqëroi gjatë qëndrimit të tyre.

Ndërkaq, grupi i studentëve që realizoi vizitën në spitalin e improvizuar të minatorëve në Stari Tërg u prit nga Burhan Kavaja, i cili me përkushtim dhe profesionalizëm iu përgjigj të gjitha pyetjeve të parashtruara nga studentët e Qendrës së Studentëve në Prishtinë.

Me propozimin e Bajram Kadriut, më ra barra të mbaja një fjalim në emër të studentëve para minatorëve, në spitalin e improvizuar ku ata trajtoheshin. Sytë i kishin të mbyllur me gazë, ndërsa fytyrat e tyre mbanin ngjyrën e nëntokës së minierës së Trepçës, si dëshmi e sakrificës së tyre. Pa asnjë përgatitje paraprake, fola për vazhdimësinë historike të qëndresës shqiptare: për faktin se shqiptarët, ndër mijëra vite në Ballkan, kurrë nuk kanë pushtuar toka të të tjerëve, por kanë luftuar vazhdimisht për të mbrojtur tokën dhe të drejtën e tyre. Greva e minatorëve, theksova, ishte vazhdim i kësaj lufte në rrethana të reja politike.

Gjatë fjalimit, ndjeva se si kokat e minatorëve ngriheshin ngadalë nga jastëkët, ndërsa lotët u rridhnin në heshtje. Pas përfundimit, secili prej tyre kërkonte të më shtrëngonte dorën dhe të bisedonte. Më pas kërkova të takoja njërin nga anëtarët e këshillit organizativ të grevës. Më çuan te minatori Avdi Uka. Në bisedë e sipër e pyeta drejtpërdrejt për planin e tyre sekret. Përgjigjja ishte tronditëse: dispononin rreth 2000 kilogramë eksploziv dhe synonin ta hidhnin në erë minierën, për të dalë më pas në sipërfaqe, të merrnin armët e ruajtura nga banorët dhe të fillonin luftën kundër Serbisë.

Ia shpreha hapur shqetësimin tim, duke i thënë se shkatërrimi i minierës nuk do t’i shërbente interesit tonë kombëtar, por nëse eksplozivi do të nxirrej në sipërfaqe dhe lufta do të niste, atëherë i gjithë kombi shqiptar do të përfshihej në konflikt. Çdo hap, theksova, duhej matur me kujdes dhe konsultuar me emigracionin politik dhe me qëndrimin e Shqipërisë. Këtë plan nuk ia tregova askujt nga shokët aktivë në Qendrën e Studentëve.

Në Zvicër, kontaktova Hysen Gërvallën për ta informuar, me bindjen se ai, përmes kanaleve të tij, do ta përcillte informacionin në Tiranë. Po ashtu, thirra vëllain tim, Agron Binakaj, në New York, anëtar i këshillit të klubit patriotik “Jusuf Gërvalla”, i cili kishte organizuar grevë urie para Kombeve të Bashkuara dhe ishte në kontakt të drejtpër