Opinion nga profesoresha Bruna Gosa

Universiteti, profesioni dhe tregu i punës
A po përgatitim atë që kërkon e ardhmja?

Një diplomë është një arritje.
Por a është ajo edhe një përgatitje për profesionin?
Kjo është një pyetje që duhet ta bëjmë më shpesh.

Arsimi nuk mund të matet vetëm me numrin e diplomave që lëshon, as vetëm me numrin e publikimeve shkencore që prodhon. Në fund të procesit qëndron një pyetje shumë më konkrete:
Çfarë është në gjendje të bëjë i diplomuari kur del në tregun e punës?

Bota e profesionit po ndryshon me një shpejtësi të jashtëzakonshme. Teknologjia, inteligjenca artificiale, automatizimi dhe modelet e reja të punës po ndryshojnë jo vetëm profesionet, por edhe aftësitë që kërkohen brenda tyre.

Në këtë realitet, universiteti nuk mund të jetë vetëm vendi ku studenti merr informacion dhe përfundon një program studimi.

Duhet të jetë vendi ku ai mëson të bëhet profesionist.

Kjo nuk do të thotë se universiteti duhet të heqë dorë nga teoria apo kërkimi shkencor. Përkundrazi.
Teoria i jep profesionistit bazën.
Kërkimi i mëson të pyesë dhe të analizojë.
Por praktika i mëson të veprojë.

Prandaj, sfida e arsimit sot është të krijojë një lidhje më të fortë mes universitetit, profesionit dhe tregut të punës.

Çfarë kërkon tregu?
Tregu i punës nuk kërkon vetëm diploma.

Kërkon njerëz që dinë të komunikojnë, të bashkëpunojnë, të zgjidhin probleme, të përdorin teknologjinë, të mësojnë vazhdimisht dhe të përshtaten me situata të reja.

Kërkon profesionistë që nuk presin gjithmonë udhëzimin, por dinë të marrin përgjegjësi.

Kërkon njerëz që kanë njohuri, por edhe kompetenca.

Dhe këtu lind një pyetje.

A po e ndërtojmë kurrikulën nga ajo që kemi mësuar deri dje, apo nga ajo që profesioni do të kërkojë nesër?

Kjo është një pyetje për profesorët, për institucionet, hartuesit e politikave arsimore, punëdhënësit dhe të gjithë ata që kanë përgjegjësi për përgatitjen e brezit të ri.

Diploma nuk duhet të jetë pika e fundit.

Ndoshta duhet ta ndryshojmë edhe mënyrën se si e shohim diplomën.
Diploma nuk duhet të jetë fundi i një rruge.
Duhet të jetë fillimi i një aftësie për të hyrë me dinjitet në profesion.
Për këtë arsye, shkollat, universitetet duhet të kenë lidhje më të forta me institucionet, kompanitë, organizatat profesionale dhe tregun e punës.

Studenti duhet të ketë mundësi të përballet me situata reale të profesionit para se të përballet me to për herë të parë si punëkërkues.

Praktika profesionale nuk duhet të jetë vetëm një kërkesë administrative për të plotësuar një semestër.
Duhet të jetë pjesë e formimit profesional.
Edhe mënyra e vlerësimit duhet të ndryshojë.
Nëse duam profesionistë të aftë, duhet të vlerësojmë më shumë se memorien.
Një provim mund të tregojë sa informacion ka mësuar studenti.
Por një detyrë praktike mund të tregojë nëse ai di ta përdorë atë informacion.

Prandaj duhet t’i japim më shumë hapësirë:

•projekteve;
•praktikës profesionale;
•punës ekipore;
•prezantimeve;
•zgjidhjes së problemeve;
•komunikimit profesional;
•mendimit kritik;
•përdorimit të teknologjisë;
•krijimtarisë dhe iniciativës.

Kështu nuk humb misioni akademik.
Përkundrazi, e lidh dijen me jetën.
Një koordinim që duhet të forcohet.

Ndoshta ajo që na mungon më shumë nuk është një program i ri, por koordinimi më i mirë mes arsimit dhe profesionit.
Universiteti duhet të dëgjojë tregun e punës.
Tregu i punës duhet të komunikojë me universitetin.
Institucionet publike duhet të shohin se cilat profesione po kërkohen dhe cilat aftësi do të nevojiten në vitet e ardhshme.
Dhe studenti duhet të jetë në qendër të këtij koordinimi.
Sepse kur këto hallka nuk komunikojnë, krijohet një paradoks. A mund të kemi të diplomuar që kërkojnë punë dhe njëkohësisht vende pune që kërkojnë njerëz me aftësi të caktuara.
Atëherë problemi nuk është gjithmonë mungesa e arsimit.
Ndonjëherë është mospërputhja mes asaj që mësojmë dhe asaj që kërkohet.
Arsimi duhet ta paraprijë tregun, jo vetëm ta ndjekë atë.
Një shkollë, një universitet i mirë nuk duhet të presë që tregu t’i tregojë çdo vit se çfarë i nevojitet.
Duhet të jetë edhe një hap përpara.

Duhet të parashikojë ndryshimet, të nxisë profesione të reja, të zhvillojë kompetenca të reja dhe t’i mësojë të rinjtë të mos jenë vetëm kërkues të vendeve të punës, por edhe krijues të vlerës dhe të mundësive të reja.
Kjo është përgjegjësia e arsimit në kohën tonë.
Sepse qëllimi i arsimit nuk duhet të jetë vetëm: “Ta diplomojmë studentin.”
Duhet të jetë: “Ta përgatisim studentin për jetën profesionale.”

Dhe kjo kërkon një qasje më të koordinuar mes shkollës, universitetit, profesionit dhe tregut të punës.

Në fund, suksesi i një sistemi arsimor nuk matet vetëm me sa nxënës apo studentë diplomojnë.
Matet edhe me atë se sa prej tyre janë të aftë të ndërtojnë një profesion, të përshtaten me ndryshimet dhe të krijojnë vlerë për veten dhe shoqërinë.
Sepse një diplomë mund të hapë një derë.
Por kompetenca është ajo që të lejon të qëndrosh brenda saj.